Kpt. Małgorzata Czarnomska powraca z drugą częścią cyklu, który zdążył już zyskać sobie uznanie wśród polskich żeglarzy. „Wypadki jachtów morskich 2. Opis i analiza przyczyn zdarzeń” to kontynuacja sprawdzonej formuły – i choć autorka nie wynajduje koła na nowo, to właśnie ta konsekwencja jest jedną z zalet tej publikacji.

Podobnie jak pierwsza część, książka powstała na podstawie oficjalnych raportów instytucji i agend rządowych z wielu krajów – tym razem baza źródłowa jest jeszcze szersza i obejmuje materiały z Polski, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Irlandii, USA, Kanady i Nowej Zelandii. To istotna różnica w stosunku do poprzedniego tomu i wyraźny sygnał, że autorka poszerzyła swoje zainteresowania badawcze. Wśród nowych źródeł pojawiają się między innymi irlandzki Marine Casualty Investigation Board i niemieckie Bundesstelle für Seeunfalluntersuchung. 

Struktura każdego z dwudziestu czterech rozdziałów pozostaje taka sama jak poprzednio: opis wypadku i poprzedzających go okoliczności, a następnie analiza i refleksja autorki. Czytelnik zaznajomiony z pierwszym tomem poczuje się zatem od razu jak w domu. Autorka zachowuje swój charakterystyczny styl – rzeczowy, choć nie każdemu może on odpowiadać. Stara się dobierać te zdarzenia, które pozwolą na zrozumienie mechanizmów i zdarzeń prowadzących do katastrofy.  Jak pisaliśmy przy okazji pierwszej części, to hybryda raportu i osobistej refleksji doświadczonego kapitana – i ta hybryda nadal działa. Kluczowy wniosek, który przebija przez całą książkę, pozostaje ten sam co w tomie pierwszym: rzadko przyczyna wypadku sprowadza się do jednej złej decyzji. Analiza zdarzeń pokazuje, że najsłabszym ogniwem na morzu jest człowiek – a wśród błędnych decyzji dominują próby pójścia na kompromis z dobrą praktyką morską, wynikające z lekceważenia zasad, niedowierzania w realność niebezpieczeństwa lub nadmiernej pewności siebie dowódców. Ten efekt domina, który tak trafnie oddawała część pierwsza, tutaj jest równie wyraźny.

To nie jest wytykanie palcem błędów. Analizowane wypadki pokazują, jak często drobiazgi mogą zaważyć na spirali zdarzeń prowadzącej do tragicznych skutków, albo gdzie zawiodły procedury bezpieczeństwa. Czarnomska nie sądzi, nie piętnuje – ona diagnozuje. I robi to z empatią kogoś, kto doskonale wie, że, jak sama zaznacza, pomimo doświadczenia każdy kapitan popełnia błędy – każdy bez wyjątku. Morze to jednak żywioł i on czasem nie wybacza błędów.

Czy jest coś, czego w tej książce brakuje? Tu wrócimy do spostrzeżenia, które poczyniliśmy przy pierwszym tomie: oryginalne raporty są bogatsze. Zawierają szczegóły techniczne, zeznania świadków, dokumentację fotograficzną – wszystko to, co z założenia zostało tu okrojone na rzecz przystępności. To świadomy wybór autorki i należy go uszanować, jednak doświadczony żeglarz może poczuć lekki niedosyt. Dlatego, tak jak przy pierwszej części, polecamy potraktować tę lekturę jako zachętę i wstęp do sięgnięcia po źródłowy raport. Głównym celem publikacji jest wykształcenie u żeglarzy umiejętności wyciągania konstruktywnych wniosków z tragicznych zdarzeń. Czyż nie lepiej uczyć się na cudzych błędach niż na własnych. Szczególnie jeśli mamy doświadczenie z żywiołem.

Podsumowując: „Wypadki jachtów morskich 2” to solidna, wartościowa kontynuacja. Jeśli pierwsza część przypadła Wam do gustu – sięgnijcie po drugą bez wahania. Jeśli natomiast jeszcze nie znacie żadnej z nich, zacznijcie od początku. Obie razem tworzą zestaw lektur, który powinien znaleźć się na półce każdego, kto wychodzi na morze – i każdego, kto zamierza to robić. Bo morze jest, jak przypomina autorka, partnerem wymagającym, którego nie wolno lekceważyć.